مواد ضد عفونی کننده شیمیایی

مواد ضد عفونی کننده شیمیایی

یکی از عوامل تاثیرگذار بر سلامت انسان ضدعفونی بودن محیط زندگی وی از هر گونه باکتری و میکروب است و به همین دلیل است که روش های ضدعفونی کردن و به ویژه مواد شیمیایی موثر در از بین بردن میکروب ها و باکتری ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است.انواع مختلفی از مواد ضدعفونی کننده، از ضدعفونی کننده‌های طبیعی و غیرسمی گرفته تا ضدعفونی کننده‌های صنعتی با درصد گندزدایی بالا در بازار وجود دارند.

ضد عفونی کننده چیست؟

ضدعفونی کننده‌ها (Disinfectant) مواد ضدمیکروبی هستند که برای از بین بردن انواع میکروب‌های موجود بر روی سطوح مختلف ساخته شده‌اند. ضد عفونی کردن، فرآیندی فیزیکی یا شیمیایی است که انواع باکتری‌ها، ویروس‌ها و میکروب‌ها را از بین می‌برد. ضدعفونی کننده‌ها با سایر داروهای ضد میکروبی مانند آنتی بیوتیک‌ها، که میکروب‌های موجود در بدن را از بین می‌برند و ضدعفونی کننده‌هایی که میکروب‌های موجود در بافت زنده را از بین می‌برند، تفاوت دارند. مواد ضدعفونی کننده، دیواره سلولی میکروب‌ها را از بین می‌برند و یا در سیستم متابولیسم آن‌ها اختلال ایجاد می‌کنند.

آشنایی با تعریف دقیق اصطلاحات رایج در زمینه ضدعفونی کردن

  • شستشو یا پاک کردن

برطرف کردن گرد و غبار، خون یا برخی آلودگی ها از روی اجسام به کمک آب و ماده صابونی
“در زندگی روزانه اغلب این روش به عنوان بهترین روش از بین بردن آلودگی ها معرفی می شود ولی در بیمارستان ها و مراکز بهداشتی اغلب از روش های دیگر ضدعفونی کردن در کنار شستشو استفاده می شود.”

  • گندزدایی :

این روش برای از بین بردن ارگانیسم های بیماری زا که روی اشیا وجود دارند استفاده می شود.
با توجه به تعریف، اغلب گندزدایی در مراکز درمانی کاربرد دارد ولی لازم است بدانید که این روش، استریل شدن کامل سطح مورد نظر را تامین نمی کند و هدف از گندزدایی حداقل کردن خطر عفونت یا فساد محصولات است.

  • ضدعفونی کردن :

در این روش که در زندگی روزمره نیز کارایی دارد برای جلوگیری از عفونت، سطح بافت زنده را با مواد ضدعفونی کننده تمیز می کنند.
لازم است بدانید در روش ضدعفونی کردن هدف متوقف کردن رشد و نمو باکتری های روی بافت زنده است ولی در گندزدایی کشتن و تخریب باکتری ها هدف اصلی است. الکل به عنوان یک ماده گندزدا و ضدعفونی کننده شناخته شده است و به همین دلیل جایگاه خاصی در مصارف خانگی پیدا کرده است.

 

ویژگی های مواد ضدعفونی کننده

یک ماده ضدعفونی کننده مناسب می‌تواند فرآیند استریل سازی میکروبیولوژیکی کاملی را انجام دهد، بدون آنکه به انسان و محیط زندگی وی آسیب برساند. اکثر ضدعفونی کننده‌های خانگی مدرن حاوی دناتونیوم (Denatonium)، یک ماده فوق‌العاده تلخ هستند که به عنوان یک اقدام ایمنی برای جلوگیری از مصرف دهانی توسط کودکان، به ضدعفونی کننده‌ها اضافه می‌شود. مواد ضدعفونی کننده‌ای که در خانه‌ها استفاده می‌شوند هرگز نباید با دیگر مواد تمیز کننده مخلوط شوند زیرا ممکن است منجر به ایجاد واکنش‌های شیمیایی خطرناکی شوند.ا توجه به اینکه فعالیت میکروب ها و باکتری ها با یکدیگر متفاوت است برای اطمینان از ضدعفونی بودن محیط و از بین بردن کامل میکروب ها باید ماده شیمیایی مناسب با نوع فعالیت میکروب ها را انتخاب نمود. در غیر این صورت ممکن است از ماده ای به عنوان ضدعفونی کننده استفاده شود که با فعالیت میکروب های موجود در محیط سازگار بوده و تاثیری بر توقف رشد آن ها نداشته باشد.

ضدعفونی کننده و گندزدای شیمیایی چیست؟

یکی از عوامل تاثیرگذار بر سلامت انسان ضدعفونی بودن محیط زندگی وی از هر گونه باکتری و میکروب است و به همین دلیل است که روش های ضدعفونی کردن و به ویژه مواد شیمیایی موثر در از بین بردن میکروب ها و باکتری ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
این مسئله به ویژه در بیمارستان ها که به ذات محیطی آلوده هستند و به دلیل نوع خدماتی که ارائه می دهند و آلودگی های محیطی آن می تواند بر سلامت بیماران و همراهان آنها تاثیر منفی بگذارد، اهمیتی دو چندان دارد. در این دست از محیط ها ضدعفونی بودن محیط و تجهیزات پزشکی با روش های مکانیکی و مواد شیمیایی صورت می گیرد.
در این مقاله قصد داریم بیشتر با مواد شیمیایی که به عنوان ضدعفونی کننده در صنعت و حتی زندگی روزمره ما کاربرد دارند، آشنا شویم. زیرا گاهی شرایطی پیش می آید که انتشار ویروسی همانند کرونا رعایت مسایل بهداشتی و روش صحیح ضدعفونی کردن وسایل در خانه نیز ضرورت می یابد. بنابراین برای افزایش آگاهی در این زمینه با ما همراه باشید.


آشنایی با تعریف دقیق اصطلاحات رایج در زمینه ضدعفونی کردن

• شستشو یا پاک کردن :

برطرف کردن گرد و غبار، خون یا برخی آلودگی ها از روی اجسام به کمک آب و ماده صابونی
“در زندگی روزانه اغلب این روش به عنوان بهترین روش از بین بردن آلودگی ها معرفی می شود ولی در بیمارستان ها و مراکز بهداشتی اغلب از روش های دیگر ضدعفونی کردن در کنار شستشو استفاده می شود.”

• گندزدایی :

این روش برای از بین بردن ارگانیسم های بیماری زا که روی اشیا وجود دارند استفاده می شود.
با توجه به تعریف، اغلب گندزدایی در مراکز درمانی کاربرد دارد ولی لازم است بدانید که این روش، استریل شدن کامل سطح مورد نظر را تامین نمی کند و هدف از گندزدایی حداقل کردن خطر عفونت یا فساد محصولات است.

• ضدعفونی کردن :

در این روش که در زندگی روزمره نیز کارایی دارد برای جلوگیری از عفونت، سطح بافت زنده را با مواد ضدعفونی کننده تمیز می کنند.
لازم است بدانید در روش ضدعفونی کردن هدف متوقف کردن رشد و نمو باکتری های روی بافت زنده است ولی در گندزدایی کشتن و تخریب باکتری ها هدف اصلی است. الکل به عنوان یک ماده گندزدا و ضدعفونی کننده شناخته شده است و به همین دلیل جایگاه خاصی در مصارف خانگی پیدا کرده است.


ویژگی های ضدعفونی کننده مناسب

ترکیبات شیمیایی بسیاری وجود دارد که می توانند روی میکروب ها تاثیر گذاشته و باعث توقف رشد یا از بین رفتن آن ها شود. اما با توجه به اینکه هر ترکیب اثری خاص بر نوع میکروب ها دارد قبل از استفاده از مواد شیمیایی برای ضدعفونی کردن سطوح و از بین بردن میکروب ها می بایست از اثر این مواد شیمیایی آگاهی کاملی کسب شود.
با توجه به اینکه فعالیت میکروب ها و باکتری ها با یکدیگر متفاوت است برای اطمینان از ضدعفونی بودن محیط و از بین بردن کامل میکروب ها باید ماده شیمیایی مناسب با نوع فعالیت میکروب ها را انتخاب نمود. در غیر این صورت ممکن است از ماده ای به عنوان ضدعفونی کننده استفاده شود که با فعالیت میکروب های موجود در محیط سازگار بوده و تاثیری بر توقف رشد آن ها نداشته باشد.


برای انتخاب بهترین ماده شیمیایی چه عواملی را باید در نظر داشت؟

• فعالیت ضد میکروبی ماده مورد نظر :

اولین فاکتور برای انتخاب ماده ضدعفونی کننده، دارا بودن خاصیت میکروب کشی آن ماده یا ترکیب است. در واقع این ماده باید در غلظت پایین، طیف وسیعی از اثربخشی را همانند ضدقارچ و ضدویروس بودن را برای انواع میکروارگانیسم ها داشته باشد.

• دارا بودن قابلیت انحلال در حلال ها :

جهت تاثیرگذاری بیشتر یک ترکیب شیمیایی دارای خواص ضدعفونی کننده باید قابلیت حل شدن در آب یا دیگر حلال ها را داشته باشد.

• پایدار بودن از نظر فیزیکی و شیمیایی :

یکی از موارد مهم برای انتخاب ضدعفونی کننده، پایدار بودن آن است. در واقع این دست از مواد شیمیایی نباید در اثر گذشت زمان تاثیر ضدمیکروبی خود را از دست بدهند. می توان گفت این عامل یکی از مهم ترین عوامل است، زیرا برای این دست از ترکیبات انبارداری و نگهداری به مدت طولانی امری طبیعی است.

• عدم ایجاد مسمومیت برای انسان و حیوانات :

یک ضدعفونی کننده مناسب باید فقط برای میکروارگانیسم ها اثر سوء داشته باشد و برای سلامت انسان و دیگر حیوانات خطری ایجاد نکند.

• یکنواختی در ترکیبات :

ضدعفونی کننده ای مناسب است که از نظر پراکندگی ترکیبات دارای فازی یکنواخت باشد. به عبارت دیگر، در هر بار استفاده با مقدار مورد نیاز باید درصد ترکیبات ثابت باشد و بافتی یکنواخت در کل محلول وجود داشته باشد و مثلا ته نشین شدن باعث کاهش این یکنواختی نشود.

• فعال بودن در دمای اتاق :

ضدعفونی کننده مناسب باید در دمای اتاق فعال باشد و برای تاثیر بر میکروارگانیسم ها نیازی به حرارت دادن آن نباشد.

• قابلیت نفوذ :

با توجه به اینکه برای ضدعفونی کردن برخی سطوح باید مواد ضدعفونی کننده قابلیت نفوذ به سطوح داخلی را داشته باشد ، این ویژگی یکی از عوامل مهم برای انتخاب ماده ضدعفونی کننده است. درصورت پایین بودن قابلیت نفوذ، اثر آن تنها محدود به سطحی می شود که مواد روی آن استفاده شده است.

• عدم آسیب رساندن به سطوح و لوازم :

این ترکیبات شیمیایی نباید خاصیت خورندگی داشته و یا باعث تغییر رنگ سطوح شود. به بیان دقیق تر این مواد نباید زنگ زدگی یا بد شکل شدن فلزات را باعث شود یا حتی به بافت و رنگ منسوجات آسیب وارد کند.

• بدون بو :

بهتر است این دسته از ترکیبات بدون بو بوده و یا بوی مطبوعی را در محیط ایجاد نماید.

• دارا بودن قدرت پاک کنندگی :

یک ضدعفونی کننده اگر قدرت پاک کنندگی نیز به همراه داشته باشد، اثر نهایی آن بهبود خواهد یافت.

• اثر سریع و ماندگار :

برای ماده ضدعفونی کننده مهم است که سریع عمل کرده و حتی پس از شستشو اثر خود را حفظ نماید.

در کنار عوامل گفته شده برای انتخاب ضدعفونی کننده مناسب باید برخی نکات دیگر را که بیشتر مربوط به هنگام مصرف می شود نیز در نظر گرفت. به کمک این موارد علاوه بر ضدعفونی شدن بهتر سطوح ، سلامت فرد نیز تامین می شود.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فروشگاهتماس